چکیده

ضعف در صادرات خدمات فنی و مهندسی نه تنها فرصت توسعه ملی را از ایران می رباید، بلکه این ضعف در دراز مدت به عنوان تهدید قلمداد می گردد، چرا که اگر همچون امروز تنها تکیه بر صادرات انرژی باشد و از دانش آن در جهت توسعه خدمات فنی و مهندسی در خارج از مرزها استفاده نگردد، طبق برآوردها در آینده ای نه چندان دور، ایران از صادر کننده خالص انرژی به وارد کننده آن تبدیل می گردد. توسعه صادرات خدمات فنی و مهندسی و درآمدزایی از طریق آن نه تنها امکان حفظ این انرژی با رویکردی بلند مدت را فراهم میکند، بلکه توان کشور را در زمینه های ارز آوری، ایجاد اشتغال، ارتقاء فناوری و دانش فنی، بهبود روابط سیاسی و صدور فرهنگ و تمدن بالا خواهد برد. اما با وجود تلاش های بسیار در توسعه دانش فنی،کماکان این مسیر با انسدادهای بیشماری روبروست. در این پایان نامه، بر اساس جمع آوری اطلاعات به دو صورت پرسشنامه بسته و باز و جمع آوری اطلاعات از 10 شرکت نمونه از جامعه آماری شرکتهای صادر کننده خدمات انتخاب و پس از اخذ پرسشنامه های بسته که توسط ایشان تکمیل گردید و تکمیل پرسشنامه باز که ضمن مصاحبه حضوری با دست اندر کاران در شرکتهای جامعه نمونه ، نسبت به پردازش و سازماندهی داده ها اقدام و سپس با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی نسبت تحلیل تئوریکی اقدام شد و در انتها با استفاده منطق فازی نسبت به ارائه مدل اقدام گردیده است.

نتیجه تحلیل های تئوریکی و آماری نشان داد که از 30 کشور منتخب برای بازار هدف، 12 کشور به ترتیب آذربایجان، ترکمنستان، عراق، یمن، ترکیه، اردن، سوریه، هند، قبرس، بحرین، تاوان و تونس دارای عدد فازی بالاتری نسبت به دیگر کشورها می باشند و به این جهت اهمیت بیشتری برای صادرات خدمات فنی و مهندسی را دارا می باشند.

بدون تردید، اگر راهبرد توسعه صنعت نفت بر پایه توسعه و صدور خدمات و فناوری تدوین شود، می توان انتظار داشت که در سال های آتی درآمد حاصل از این فعالیت به مرور، جایگزین درآمد حاصل از فروش نفت در بودجه کشور برای نسلهای آینده گردد. دستیابی به این چشم انداز مستلزم آن است که دست به کالبد شکافی صنعت خدمات فنی و مهندسی زده و با دیدی بالینی، چالش های بنیادی آن را شناسایی و در جهت رفع آن اقدام نمود.